WULKANIZM PRZYCZYNĄ WIELKICH WYMIERAŃ – TAJEMNICA BRAKUJĄCEGO OGNIWA WYJAŚNIONA PRZEZ GEOLOGÓW Z UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO

WNoZ » WULKANIZM PRZYCZYNĄ WIELKICH WYMIERAŃ – TAJEMNICA BRAKUJĄCEGO OGNIWA WYJAŚNIONA PRZEZ GEOLOGÓW Z UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO

Badacze historii życia na Ziemi są od dłuższego czasu zgodni, iż w ciągu ostatnich 500 mln. lat było ono pięciokrotnie na granicy przetrwania, przede wszystkim za sprawą ogólnoświatowego kataklizmu wulkanicznego. Co więcej, w ciągu ostatnich siedmiu lat udokumentowano anomalnie wysokie koncentracje rtęci z interwałów czterech masowych wymierań, co powszechnie uznano za ostateczny dowód katastroficznej roli wulkanizmu. Do kompletnego triumfu modelu wulkanicznego nad hipotezą impaktu meteorytowego brakowało jednak podobnych danych z wielkiego kryzysu późnodewońskiego, sprzed 372 mln. lat. W wyniku realizacji na Uniwersytecie Śląskim pod kierunkiem prof. Grzegorza Rackiego wysokobudżetowego międzynarodowego grantu MAESTRO, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, ową tajemnicę „brakującego ogniwa” udało się w końcu rozwikłać.
W artykule opublikowanym w najważniejszym periodyku geologicznym Geological Society of America, „Geology”, autorstwa geologów z Uniwersytetu Śląskiego (Grzegorza Rackiego, Michała Rakocińskiego i Leszka Marynowskiego) oraz znanego naukowca brytyjskiego, prof. Paula Wignalla, udowodniono – dzięki szerokiej współpracy międzynarodowej – występowanie anomalii rtęciowych w profilach Maroka, Niemiec i północnej Rosji. W newralgicznym poziomie wymierania zawartości rtęci są nawet stukrotnie wyższe niż przeciętne w danej sukcesji skalnej. Precyzyjna – w skali czasu geologicznego – korelacja tych anomalii na przestrzeni tysięcy km wskazuje na globalne uwarunkowania dopływu rtęci. Można przypuszczać, iż były to ekshalacje gazowe z wielkich wylewów law na kontynencie syberyjskim (co od dawna podejrzewano), choć podobna aktywność magmowa z tego okresu znana jest, miedzy innymi, z obszaru Białorusi i Ukrainy. Dotychczasowe kłopoty z wykryciem dewońskich anomalii rtęciowych wynikały głównie z niekompletności zapisu osadowego lub niekorzystnych warunków do akumulacji rtęci i utrwalenia sygnału wulkanicznego w badanych profilach. Ale to już pole do kolejnych badań, hipotez i spekulacji. W sumie, już wszystkie wielkie wymierania mogą być jednoznacznie przyczynowo wiązane z wulkanicznym ‘językiem spustowym’. I tylko w przypadku nieszczęsnych dinozaurów ostateczny cios zadał 66 mln. lat temu na pewno intruz z kosmosu.

Racki, G., Rakociński, M., Marynowski, L., Wignall, P.B. 2018. Mercury enrichments and the Frasnian-Famennian biotic crisis: A volcanic trigger proved? Geology,

https://doi.org/10.1130/G40233.1

https://slask.onet.pl/polscy-geolodzy-wyjasnili-przyczyne-jednego-z-wielkich-wymieran-gatunkow/rp5k8cm